Phụ nữ Việt bị chồng bạo hành – hãy biết cách bảo vệ mình

222

Lấy chồng và được định cư tại Mỹ là ước mơ của nhiều phụ nữ Việt Nam. Tuy nhiên, trong số này cũng có những người rơi vào tình trạng éo le khi gặp phải những ông chồng “vũ phu” khiến họ bị bạo hành, bị ngược đãi, đe dọa, khống chế về cả tinh thần lẫn thể xác. Bất hạnh hơn, khi họ là những người mới sang, không biết tiếng Anh, không có việc làm, không có tiền phòng thân, không có người quen hỗ trợ, và không biết cầu cứu ai.

Như vậy, làm sao để đối phó với tình cảnh này? Làm sao để bảo vệ mình?

Liên quan đến vấn đề này, phóng viên Người Việt đã có cuộc phỏng vấn với Luật Sư Phạm Đào Bạch Tuyết (Tuyết ‘Tina’ Phạm), một luật sư chuyên về Gia Đình và Di Trú hơn 30 năm qua. Bà cũng từng là giảng viên và là giáo sư cố vấn tại trường Santa Ana College trong 28 năm.

Tâm An (Người Việt): Thưa luật sư, gần đây chúng tôi nhận được nhiều thông tin chia sẻ của một số bạn đọc, trong đó đa phần là chị em phụ nữ – những người được chồng bảo lãnh sang Mỹ định cư và đang gặp cảnh bị bạo hành, bị ngược đãi, đe dọa, khống chế về cả tinh thần lẫn thể xác. Trong vai trò là một luật sư, bà có lời khuyên gì dành cho những trường hợp này?

Luật Sư Phạm Đào Bạch Tuyết: Trước hết, tôi xin phép chỉ tư vấn pháp lý trong khuôn khổ tiểu bang California vì luật Gia Đình là luật tiểu bang, không phải luật liên bang. Các trường hợp ở tiểu bang khác, quý vị nên tham vấn ý kiến của các luật sư tại địa phương để có câu trả lời chính xác.

Đầu tiên, tôi xin được nói những vấn đề có tính tổng quát về Luật Gia Đình và Luật Di Trú để quý vị dễ hình dung.

Bạo hành trong gia đình (domestic violences) có nhiều dạng: bạo hành thân thể hoặc là bạo hành tinh thần. Bạo hành thân thể là tất cả hành vi xâm phạm tới thân thể như đánh đập, đấm đá, tát… Còn bạo hành tinh thần là tất cả những hành động bằng lời nói, cử chỉ đe dọa tới sự an toàn tính mạng hoặc sự an toàn của nạn nhân, nhất là nếu có vũ khí hoặc nguy hiểm cận kề (imminent danger). Ví dụ như nếu người chồng nói với vợ: “Tôi sẽ đốt nhà, tôi sẽ giết cô nếu cô ly dị tôi” thì đây được coi là hành vi bạo hành tinh thần. Tất cả những lời nói khác như mắng mỏ, trách móc, cãi vã thường chưa đủ mạnh để được coi là bạo hành tinh thần.
Nạn nhân bị bạo hành gia đình sẽ được pháp luật bảo vệ và có nhiều lợi thế như: Được ưu tiên trông giữ con cái và được toàn quyền quyết định pháp lý về vấn đề con cái (ví dụ như có quyền đưa con sang tiểu bang khác ở mà không cần sự đồng ý của người phối ngẫu). Ngoài ra còn có thể được xin cấp dưỡng cho chính bản thân mình và dĩ nhiên được xin cấp dưỡng cho con cái.

Ngược lại, người gây ra bạo hành gia đình có thể bị hạn chế hoặc mất quyền nuôi con, thăm con và quyền đòi hỏi cấp dưỡng (alimony). Nếu đã có những hành động bạo hành gây nguy hiểm tới tính mạng người phối ngẫu, dẫn đến phạm tội đại hình (felony spousal abuse), người này có thể bị trục xuất về Việt Nam nếu như chưa có quốc tịch Mỹ.

Đối với Luật Di Trú, nạn nhân bị bạo hành gia đình có thể tự làm thủ tục xin thẻ xanh hoặc là xin chuyển từ thẻ xanh 2 năm (gọi là thẻ xanh có điều kiện) sang thẻ xanh 10 năm. Chẳng hạn như một phụ nữ sang Mỹ kết hôn trong vòng 90 ngày, ở với chồng được một thời gian thì bị chồng bạo hành tàn tệ và người chồng nhất định không chịu làm giấy tờ bảo lãnh cho cô. Mặc dù sau đó ly dị nhưng cô vẫn có thể tự mình xin thẻ xanh theo đạo luật Bảo Vệ Phụ Nữ bị bạo hành (Violence Against Women Act – VAWA).

Người Việt: Thưa luật sư, như vậy nếu ai thực sự là nạn nhân của bạo hành gia đình thì sẽ được pháp luật Hoa Kỳ bảo vệ trong vấn đề di trú, quyền nuôi con và xin cấp dưỡng?

Luật Sư Phạm Đào Bạch Tuyết: Đúng là như vậy. Điều quan trọng là nạn nhân phải có bằng cớ thật rõ ràng, thuyết phục, để chứng minh mình thật sự là nạn nhân của bạo hành gia đình.

Người Việt: Luật sư có thể cho biết rõ thế nào là bằng cớ thuyết phục?

Luật Sư Phạm Đào Bạch Tuyết: Bằng cớ thuyết phục nhất là phải có một án lệnh nào đó do tòa gia đình hoặc tòa hình sự cấp. Vi dụ như có án lệnh cách ly 3 hoặc 5 năm do tòa gia đình cấp, hoặc án lệnh kết tội (conviction) do tòa hình sự cấp. Nói tóm lại có án lệnh nghĩa là đã chứng minh được việc bạo hành đã thật sự xảy ra.

Người Việt Nam mới di cư sang Hoa Kỳ, thường gặp nhiều trở ngại về ngôn ngữ. Còn nếu ở tiểu bang lạnh hoặc ở vùng ít người Việt thường không có nhiều thông tin hoặc cơ quan truyền thông Việt Ngữ hướng dẫn khi họ gặp cảnh bế tắc bị bạo hành. Điều tôi nghe nhiều nhất từ những thân chủ khi mới được bảo lãnh từ Việt Nam là họ “không nỡ báo cảnh sát”. Một phần vì họ mang ơn người phối ngẫu đã cưu mang, bảo lãnh họ và con riêng của họ sang đây, một phần vì lý do không có việc làm, không biết tiếng Anh. Họ sợ rằng người bảo lãnh là nguồn thu nhập chính trong gia đình, nếu bị cảnh sát bắt đi thì sẽ không có ai nuôi mình và các con.vv… Thế nhưng nếu cứ chịu đựng bị bạo hành như vậy, nếu như xảy ra việc gì nguy hiểm tới tính mạng của mình và con mình thì sao?

Nếu như gặp cảnh chồng bạo hành con chung hoặc riêng của mình mà người phụ nữ tiếp tục bao che, chịu đựng, không báo cảnh sát, thì đây là một lỗi của người lớn đối với trẻ con. Bởi vì trẻ con là vô tội và rất cần sự bảo vệ của người cha/mẹ ruột. Nếu nhân viên An Sinh Xã Hội (social workers) biết chuyện hoặc được báo cáo, họ có thể đưa các cháu bé đi khỏi nhà, vì họ cho rằng người mẹ đã quá yếu đuối, bất lực không đủ khả năng để bảo vệ con của mình.

Khi gặp trường hợp phụ nữ bị bạo hành gia đình, tôi thường khuyên các thân chủ của mình phải mạnh dạn, đừng mắc cỡ, đừng sợ sệt hoặc cả nể, biết ơn, mà nên khai sự thật. Chúng ta có nhiều cách khác để trả ơn sau này. Chúng ta không phải trả ơn bằng mạng sống của mình và sự an toàn của các con nhỏ.

Người Việt: Trường hợp người vợ không muốn quan hệ tình dục mà người chồng cứ bắt ép người vợ thì có vi phạm pháp luật không?

Luật Sư Phạm Đào Bạch Tuyết: Tôi đã từng thụ lý nhiều hồ sơ mà người vợ từ Việt Nam được bảo lãnh sang Mỹ bị khống chế, cưỡng ép thành nô lệ tình dục cho người chồng. Cho dù là vợ chồng, nhưng quan hệ tình dục hợp pháp là phải dựa trên sự đồng ý của hai phía. Chỉ cần một người không đồng ý, mà người kia vẫn tiếp tục dùng sức mạnh và cưỡng ép quan hệ thì đó là hành động bất hợp pháp, gọi là Spousal Rape (cưỡng hiếp người phối ngẫu). Ngay cả khi lúc đầu hai bên có sự đồng thuận trong quan hệ vợ chồng nhưng sau đó người chồng có hành động bạo lực và người vợ không đồng ý nữa và phản đối, lên tiếng, thì kể từ thời điểm đó, nếu người chồng vẫn tiếp tục sẽ bị coi là “spousal rape.” Trong trường hợp bị spousal rape, nạn nhân nên gọi cảnh sát và sẽ được khám nghiệm để có bằng cớ. Nạn nhân bị spousal rape có thể tự làm thủ tục xin thẻ xanh 2 năm theo đạo luật bảo vệ phụ nữ bị bạo hành hoặc xin thẻ xanh 10 năm một mình sau khi đã ly dị.

Người Việt: Nếu nạn nhân bạo hành gia đình muốn ly dị mà người kia không chấp thuận thì luật pháp California có cho phép việc đơn phương ly dị không?

Luật Sư Phạm Đào Bạch Tuyết: Luật California cho phép đơn phương ly dị cho dù bên kia có đồng ý hay không. Nhưng phải theo đúng thủ tục hành chánh. Khi một bên nộp đơn ly dị tại Tòa, phải tống đạt cho đối phương và nộp báo cáo đã tống đạt lên Tòa Án. Nếu người chồng/vợ nhận được đơn ly dị từ Tòa, thì phải làm đơn phúc đáp (Response) trong vòng 30 ngày. Nếu quá 30 ngày mà không có đơn trả lời thì Tòa cho phép người kia được quyền đơn phương ly dị trong một phiên tòa xử vắng mặt đối phương. Ngay cả như bên kia có nộp đơn phúc đáp đi chăng nữa, thì cuối cùng tòa cũng cho ly dị dù bên kia không muốn ly dị, hoặc tranh chấp đến đâu đi nữa.

Thời gian tối thiểu để được chính thức ly dị là sáu tháng kể từ ngày người chồng/vợ nhận được đơn ly dị của người kia. Trong trường hợp tranh chấp, hồ sơ ly dị có thể kéo dài vài ba năm. Vì vậy, những quý vị nào có thẻ xanh 2 năm sắp hết hạn, mà bị bạo hành, thi nên tiến hành thủ tục ly dị ít nhất trước sáu tháng để có cơ hội nộp đơn thẻ xanh 10 năm mà không cần chữ ký của người kia. (Trong trường hợp có án lệnh ly dị thì mới được tự nộp đơn xin thẻ xanh 10 năm một mình)

Người Việt: Xin cám ơn Luật Sư! (Tâm An)